مولف: محمد بشرا در سال 1316 در رشت متولد شد  تحصیلات مقدماتی  را در مدارس این شهر گذراند و پس از طی  دوره ی تربیت  معلم به استخدام آموزش  و پرورش  در آمد . وی نخستین آثار خود را در بخش فرهنگی روزنامه ی کیهان «ویژه ی گیلان» که خود مسئولیت آن را بر عهده داشت، به چاپ رساند. از سال 1352 کار تهیه ی برنامه ی  فرهنگ گیلان را در رادیوی رشت آغاز کرد . بشرا  از پایه گذاران هسا شعر گیلکی  است و مقالات پژوهشی  متعددی  از وی در نشریات گوناگون به چاپ رسیده است . کتاب های ایله جار ، هنگی  ایسه هنگی نیه ، هرای ، پرندگان ، جانوران و باورهای عامیانه مردم گیلان از جمله آثار منتشر شده اوست.

مولف: طاهر طاهری در سال 1323 در رشت متولد شد. سال های کودکی و تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش گذراند . سپس  وارد دانشگاه  تهران شد  و دوره ی کارشناسی را در رشته ی علوم  اجتماعی گذراند . او کارشناس مرکز مردم شناسی  ایران بود و سابقه ی همکاری با چندین مرکز پژوهشی از جمله پژوهشکده ی مردم شناسی ، دانشگاه تهران ، اداره ی کل باستان شناسی و دفتر پژوهش های فرهنگی و اجتماعی را دارد. از طاهری مقالات متعددی در کتاب ها و نشریات گوناگون از جمله کتاب جمعه ، مفید ، هنر و مردم ، کتاب و ماه ، گیله وا  و گیلان نامه منتشر  شده  است . کتاب باورهای عامیانه ی مردم گیلان از آثار منتشر شده ی اوست.

بسم‌الله‌ الرحمن‌ الرحيم‌   دانشنامه‌ي‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ ـ 23   جشن ها وآیین های مردم گیلان   سرشناسه‌               ‌‌                ‌  عنوان‌ و پديدآور‌          ‌                ‌‌                ‌‌                مشخصات‌ نشر‌         مشخصات‌ ظاهري‌ فروست‌    ‌‌                ‌‌ شابك‌       ‌‌                ‌‌ موضوع‌      ‌‌                ‌‌ موضوع‌      ‌‌                ‌‌ شناسه‌ افزوده‌          ‌‌ رده‌بندي‌ كنگره‌          رده‌بندي‌ ديويي‌ شماره‌ كتاب‌خانه‌ ملي   : بشرا، محمد. : جشن‌ها و آيين‌هاي‌ مردم‌ گيلان‌ ‌ (به‌جز آيين‌هاي‌نوروزي)/ محمدبشرا، طاهر طاهري. : رشت: فرهنگ‌ ايليا،1387  :  112 ص. : دانشنامه‌ي‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان23 :. : 8-065-190-964-978 : جشن‌ها--  ايران‌--  گيلان. : گيلان‌--  آداب‌ و رسوم‌ و زندگي‌ اجتماعي. : طاهري، طاهر. ‌:  ‌ 1378 9  گ‌ 3 /GT 4874 ‌394/269558: 1521596:
‌‌جشن‌ها و آيين‌هاي‌ مردم‌ گيلان‌»2« ‌‌محمد بشرا    طاهر طاهري‌   ‌‌سرپرست‌ مجموعه:  فرامرز طالبي‌ ‌‌ويراستار:  علي‌ نصرتي‌ سياهمزگي‌   ‌‌آماده‌سازي‌ و صفحه‌آرايي:  كارگاه‌ نشر فرهنگ‌ايليا ‌‌شمارگان2100 : نسخه‌   نوبت‌ و سال‌ چاپ: نخست‌1387 ‌‌ليتوگرافي: همراهان‌   چاپ‌ و صحافي: كتيبه‌گيل‌   ‌‌حروف‌نگار:  متين‌ باقري‌    طراح‌ جلد:  شاهين‌ بشرا ‌‌مترجم‌ چكيده‌ي‌ انگليسي:  شبنم‌ بزرگي‌     مترجم‌ چكيده‌ي‌ روسي:  مژگان‌ فرازي‌   ‌‌استفاده‌ي‌ پژوهشي‌ از اين‌ اثر با ذكر مأخذ آزاد است. ‌‌هرگونه‌ استفاده‌ي‌ تجاري‌ از اين‌ اثر، به‌ هر شكل، بدون‌ اجازه‌ي‌ كتبي‌ ناشر، ممنوع‌ است.   ‌‌نشاني: رشت. خ‌ آزادگان. جنب‌ دبيرستان‌ بهشتي‌ (خ‌ صفايي). خ‌ حاتم. شماره‌ي‌49 . ‌‌تلفن‌ و دورنگار0131  3244732- 3244733 ‌‌پست‌ الكترونيكيE.mail: nashreilia  yahoo.com ‌‌www.artguilan.ir
يادداشتِ شوراي‌ پژوهشي‌ دانشنامه‌      ايران‌ زمين‌، پهنه‌ی‌ گسترده‌اي‌ است‌ با اقليم‌ها، فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ‌های گوناگون‌ و متنوع‌. شناخت‌  و معرفی‌ اين‌ اقليم‌ها، نقش‌ به‌سزايی‌ در شكل‌گيری‌ فرهنگ‌ ملي‌ دارد.    دانشنامه‌ی‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ در اين‌ قلمرو، با مخاطب‌ قرار دادنِ جوانانِ گيلان‌ و ايران‌ زمين‌، بر آن‌ است‌ تا با معرفی‌ ويژگی ‌های‌ فرهنگی‌ و طبيعی‌ اين‌ بخش‌ از سرزمين‌ ايران‌، قدمی‌ هرچند كوچك‌ در شناخت‌ فرهنگ‌ بومی‌ و ملي‌ بردارد.    اين‌ مجموعه‌ با همراهی‌ و همدلی‌ گروهی‌ از فرهيخته‌ترين‌ پژوهشگرانِ ديارمان‌ و با همت‌ سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزی‌ گيلان‌، حوزه‌ی‌ هنری‌ گيلان‌ و دوستان‌مان‌ در انتشارات‌ فرهنگ‌ ايليا به‌ سرانجام‌ رسيده‌ است‌. تلاش‌ همه‌ی‌ آنان‌ را ارج‌ می‌نهيم‌.   فرامرزطالبي‌     مسعود پورهادي‌ هادي‌ ميرزانژاد موحد
يادداشتِ حوزه‌ی هنری‌       گيلان‌ بی‌هيچ‌ گزافه‌ و گمان‌، يكي‌ از كهن‌سال‌ترين‌ زيستگاه‌ها و خاستگاه‌های‌ فرزندان‌ ايران‌ زمين‌ است‌. اين‌ سرزمين‌ سحرانگيز و خرم‌ چون‌ رشك‌ بهشت‌؛ فراخناي‌ تاريخ‌ ايران‌ و فرازگاه‌ تاريخ‌ تشيع‌ ايران‌ است‌. گيلان‌ از ديرين‌ روزگاران‌، پناهگاه‌ گريزندگان‌ از ستم‌ خلفا بوده‌ و چه‌ بسيار از دين‌داران‌ و پناه‌آوراني‌ كه‌ در اين‌ ديار باليدند و با ياری‌ مردمان‌ آن‌، حكام‌ جور و ستم‌ را از تخت‌ فروكشيدند.     اين‌ ديار همان‌ دياري‌ است‌ كه‌ علويان‌ را از تيغ‌ ستم‌ خلفای اموی‌ و عباسی‌ پاس‌ داشت‌؛ همان‌ دياری‌ است‌ كه‌ بيگانگان‌ از يوناني‌، عرب‌ و ترك‌ هرگز نتوانستند بر آن‌ دست‌ يازند و از آن‌ باج‌ ستانند.     ولی‌ امروز از گيلانِ بزرگ‌ چه‌ مانده‌ است‌ جز نشانه‌هايی‌ در دل‌ كتاب‌هاي‌ تاريخ‌ و بناهايی‌ كه‌ رو به‌ ويرانی ‌اند و يادها و نواهايی‌ در باورها و آيين‌ها و آواهايی‌ كه‌ بر زبان‌ مردان‌ و زنان‌ اين‌ ديار به‌ زيبايی‌ نشسته‌اند و بر شيوه‌های‌ زيست‌ مردم‌ اين‌ سامان‌ دلالت‌ دارند.     برای‌ شناخت‌ آن‌چه‌ كه‌ از اين‌ ميراث‌ بزرگ‌ مانده‌ است‌، بايد گام‌هاي‌ استوار برداشت‌ و دستاورد پژوهش‌ها و تحقيقات‌ انديشمندان‌ را گرد آورد و به‌ نسل‌ جوان‌ و نسلي‌ كه‌ فرداي‌ اين‌ ديار از آن‌ اوست‌ سپرد.     شناخت‌ و بازكاوی‌ اين‌ زوايای‌ آشكار و پنهان‌ از سال‌ها پيش‌ اساسي‌ترين‌ دغدغه‌ی‌ فكری‌ و فرهنگي‌ ما را به‌ خود اختصاص‌ داده‌ بود و امروز  دانشنامه‌ی فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌  گامی‌ كوچك‌ ولی‌ محكم‌ در راستای‌ رسيدن‌ به‌ اين‌ هدف‌ است‌.     اين‌ مجموعه‌ حاصل‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌های‌ جمعی‌ از زبده‌ترين‌ ايران‌شناسان‌ و گيلان‌شناسان‌ است‌. پُر بی ‌راه‌ نيست‌ نتايج‌ اين‌ مطالعات‌ و پژوهش‌ها بتواند در روند توسعه‌ی‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌ و حتی‌ اقتصادي‌ از سوي‌ برنامه‌ريزان‌ برای‌ ترسيم‌ چشم‌انداز آينده‌ی‌ استان‌ به‌كار آيد.     بر خود فرض‌ مي‌دانم‌ از تمامی‌ كوشندگان‌ اين‌ كار سترگ‌، به‌ ويژه‌ محققان‌ و پژوهندگان‌، ناشر گرامي‌ و شورای‌ محترم‌ پژوهشي‌ دانشنامه‌ي‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ تقدير نمايم‌. همچنين‌ از رياست‌ محترم‌ سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزی‌ گيلان‌ كه‌ از بدو تصويب‌ اين‌ پروژه‌ همواره‌ مشوق‌ ما برای‌ ادامه‌ اين‌ راه‌ بودند.                                                                         غلام‌رضا قاسمی
فهرست‌   پيش‌گفتار‌           چگونگي‌ بناي‌ بقعه‌ي‌ شاه‌ شهيدان‌ علم‌واچيني‌ در شاه‌شهيدان‌           تيرماسينزه‌ (جشن‌ تيرگان)‌            تيرماه‌ سينزه‌ در گيلان‌       فال‌ طبري‌           تهيه‌ي‌ آب‌ براي‌ فال‌گيري‌ (لال‌ آب)‌    چهار دانه‌هاي‌ اميري‌         اميرعلي‌ و گوهر، دل‌دادگان‌ ناكام‌     فال‌ گوش‌            لال‌ شوش‌ زني‌ (تركه‌ زدن‌ در سكوت)‌           فال‌ سوزن‌           تهيه‌ي‌ نظر قرباني‌            تيرماه‌ سينزده‌ و دامداري‌    چله‌ شب‌ (شب‌ يلدا)‌        تقسيمات‌ زمستان‌ در فرهنگ‌ گيلان‌ روزهاي‌ بازگشت‌ و شدت‌ سرما‌       ماه‌ لاغركُشان‌     يلدا، درازترين‌ شب‌ سال‌    آداب‌ يلدا (چله‌ شب) در گيلان‌        شب‌چره‌ي‌ نوعروسان‌        تفأل‌ زدن‌ در شب‌ يلدا‌        تفأل‌ براي‌ پيش‌بيني‌ هوا‌    بازي‌هاي‌ شب‌نشيني‌ يلدا‌ باران‌خواهي‌ در گيلان‌        مراسم‌ كترا گيشه‌بري‌       شكار سنگ‌        سنگ‌ باران‌         توسل‌ به‌ موكل‌ آب‌ و مقدسات‌        روضه‌خواني‌ و سوگواري‌     نماز و نيايش‌       كتاب‌نامه‌            نمايه‌     چكيده‌ي‌ انگليسي‌           چكيده‌ي‌ روسي‌     11 ‌19 ‌22 ‌29 ‌35 ‌37 ‌38 ‌41 ‌42 ‌49 ‌49 ‌51 ‌52 53 ‌54 ‌57 ‌60 ‌62 ‌63 ‌64 ‌65 ‌68 ‌70 ‌70 71 ‌75 ‌80 ‌81 ‌92 ‌95 ‌95 ‌96 ‌99 ‌108 ‌109
23 Праздники и Ритуалы гилянцев (гиляков) (Ритуалы "Ноуруз") Авторы: Мохаммед Бошра и Тахер Тахери Праздники и ритуалы древнейшего Ирана в Гиляне, находились под влиянием природно-географических, исторических и бытовых условий этой земли. Хотя с течением времени, произошли некоторые изменения в их структуре, но их мифологические и ритуальные мотивы всё ещё живы. Среди праздников и ритуалов древнейшего Гиляна, некоторые проводятся по всему Ирану, и некоторые как "Арус Гулей" (новогодний спектакль "невестка цветов), "шаль Андази" (бросать шаль), "Рабчере" (новогодний спектакль), "Ноурузхани" ( петь новогоднее пение) и "Чахаршанбесури" (Праздник последней Среды года), проводятся толко в Гиляне и Мазендеране. В этой книге вы найдёте некоторые образцы этих праздников.